Zakład karny, więzienie – miejsce, w którym osoby skazane prawomocnym wyrokiem sądu odbywają karę pozbawienia wolności. W Polsce do 1970 roku terminem więzienie określano nie miejsce, lecz samą karę pozbawienia wolności.
Polskie zakłady karne ze względu na rodzaj można podzielić na:
Zakłady karne mogą być organizowane jako:
Podział zakładów na różne typy różni się między sobą:
Skazani odbywają w nich karę pozbawienia wolności w jednym z trzech systemów:
Podział ten służy też do klasyfikacji skazanych np: R3/p - recydywista penitencjarny (R), odbywający karę w zakładzie typu otwartego (3), w systemie programowego oddziaływania (p). Każdy ze skazanych musi mieć przyporządkowany rodzaj i typ zakładu karnego oraz system wykonywania kary pozbawienia wolności. Daje to 27 grup klasyfikacyjnych (bez kary aresztu wojskowego), które pozwala różnicować wykonywanie tej kary.
Wszystkie zakłady karne i areszty śledcze podlegają Ministerstwu Sprawiedliwości. Zakłady lecznicze, w których stosuje się środki zabezpieczające, podlegają Ministerstwu Zdrowia.
Ministerstwo Sprawiedliwości | Służba Więzienna | Dyrektor Generalny SW | Centralny Zarząd SW | Centralny Ośrodek Szkolenia SW | stopnie w SW | zakład karny | areszt śledczy