SS (Die Schutzstaffel der NSDAP – Szwadron Ochronny[1] NSDAP) - elitarna i paramilitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa partii NSDAP.
Została utworzona w 1923, pełniąc początkowo funkcję straży partii nazistowskiej. Od stycznia 1929 dowództwo nad SS przejął Heinrich Himmler. W 1934 oddziały SS odegrały zasadniczą rolę w rozprawieniu się z opozycją wewnątrzpartyjną w trakcie tzw. nocy długich noży, podczas której wymordowano przywódców SA (także powołanej przez Hitlera). W wyniku tego ich rola jako zbrojnego ramienia partii niewspółmiernie wzrosła. W 1936 utworzono zmilitaryzowane jednostki dyspozycyjne SS (Totenkopfverbände i Verfüngstruppe), które w 1940 zostały przekształcone w Waffen-SS. Oddziały SS stanowiły również załogi obozów koncentracyjnych. Do końca wojny SS stało się najpotężniejszą organizacją w III Rzeszy. Jej członkami byli najbardziej fanatyczni zwolennicy nazizmu, chociaż od 1942 roku tworzono również oddziały składające się z m.in. Rosjan, Ukraińców, Łotyszy, których motywacje były inne niż Niemców (przede wszystkim nienawiść do komunizmu oraz chęć uniknięcia śmierci w obozach jenieckich). W czasie wojny oddziały SS wykazały się wyjątkową brutalnością, szczególnie gdy były rzucane do walk z partyzantami.
Chociaż oddziały SS brały udział w walkach już od kampanii w Polsce, nie były traktowane z szacunkiem przez dowództwo Wehrmachtu, które uznawało SS za formację zbytnio zindoktrynowaną. Z czasem wyszkolenie oraz uzbrojenie jednostek SS polepszało się. Jednostki powiększano do formacji dywizji grenadierów pancernych, a później niektóre przekształcano w dywizje pancerne (pierwsza dywizja pancerna SS powstała w 1943 roku pod nazwą 1. SS-Panzer-Division Leibstandarte-SS Adolf Hitler). Pod koniec wojny większość niemieckich formacji pancernych stanowiły jednostki Waffen-SS.
Jednostki SS są powszechnie uznawane za elitarne, jednak formacje były zróżnicowane - od doskonale wyposażonych dywizji pancernych, do oddziałów złożonych z kryminalistów (oddział Dirlewangera, pod dowództwem kryminalisty skazanego za gwałt na nieletniej) i renegatów sowieckich (np. Brygada Kamińskiego). Faworyzowanie jednostek SS w kwestii uzbrojenia i aprowizacji było przyczyną pewnej zazdrości wśród regularnych oddziałów Wehrmachtu.
W 1946 Międzynarodowy Trybunał Wojskowy w Norymberdze uznał ją za organizację zbrodniczą, za wyjątkiem elitarnej Kawalerii SS, do której należeli najwyżsi rangą oficerowie, ponieważ nic jej nie udowodniono.
Od powołania w 1940 r. Waffen-SS struktura organizacyjna SS podzieliła sie na dwie zupełnie różne od siebie części:
W 1944 r. cała aktywność organizacji wewnątrz i na zewnątrz Niemiec kierowana była przez 12 głównych urzędów SS:
Tzw. Einsatzgruppen również były podporządkowane RSHA.
Z powyższej struktury wynika, że za eksterminację więźniów w obozach koncentracyjnych odpowiadały głównie dwa urzędy SS - RSHA i WVHA. Pierwszy dostarczał więźniów do obozów a drugi administrował obozami oraz pracą więźniów. Odpowiedzialni za to zostali (nie wszyscy i nie wszyscy adekwatnie do winy) osądzeni w Procesach norymberskich.
Członkowie SS składali przysięgę na wierność Hitlerowi. Dewizą SS było "Meine Ehre heißt Treue!", czyli "Mój honor to wierność!".
Walter Schellenberg w swoich wspomnieniach opisuje, iż SS zostało zorganizowane na wzór zasad jezuitów:
Organizacja SS została zbudowana przez Himmlera na tych samych zasadach, co zakon jezuitów. Reguły zakonu, dotyczące ćwiczeń duchowych, spisane przez Ignacego Loyolę, stanowiły wzór, który Himmler usiłował starannie naśladować. Bezwzględne posłuszeństwo było prawem najwyższym. Każdy rozkaz musiał być wykonany bez sprzeciwu. (s. 38)
Organizacje: NSDAP • SA • SS • Hitlerjugend
Historia: Pucz monachijski • III Rzesza • Noc długich noży • Ustawy norymberskie • Noc kryształowa • Holocaust • Procesy norymberskie • Neonazizm
Ideologia: Mein Kampf • Ariozofia • Volkizm • Pozytywne chrześcijaństwo • Gottgläubigkeit
Rasizm: Ustawy norymberskie • Eksperymenty medyczne i pseudomedyczne w Auschwitz • Proces lekarzy
Partie narodowosocjalistyczne poza granicami Niemiec: Narodowosocjalistyczna Duńska Partia Robotnicza • Narodowo Socjalistyczna Partia Robotnicza • Narodowo-Socjalistyczny Ruch Holenderski • Niemiecka Narodowosocjalistyczna Partia Robotnicza Austrii • Partia Narodowych Socjalistów • Polska Partia Narodowo Socjalistyczna • Strzałokrzyżowcy
Tematy powiązane: Heil Hitler • Sieg heil • Triumf woli • Totenkopf • Swastyka •
