Netencyclo, The wikipedia mirror - Encyklopedii : Nagroda Nobla w dziedzinie chemii

Strona główna Netencyclo > Encyklopedii > Nagroda Nobla w dziedzinie chemii

- Nagroda Nobla w dziedzinie chemii -

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii :

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Nagrody Nobla w dziedzinie chemii:

2008 - Osamu Shimomura, Martin Chalfie, Roger Y. Tsien
- za odkrycie i rozwój zielonych białek fluorescencyjnych
2007 - Gerhard Ertl
- za badania procesów chemicznych zachodzących na powierzchni ciał stałych.
2006 - Roger D. Kornberg
- za badania molekularnego mechanizmu transkrypcji w komórkach eukariotycznych
2005 – Yves Chauvin, Robert H. Grubbs, Richard R. Schrock
- za badania mechanizmu reakcji metatezy olefin
2004 – Aaron Ciechanover, Avram Hershko, Irwin Rose
- za odkrycie roli ubikwityn w degradacji białek w organizmie
2003 – Peter Agre, Roderick MacKinnon
- za badania kanałów w błonach komórkowych
2002 – Kurt Wüthrich, John B. Fenn, Koichi Tanaka
- za badania białek
2001 – William S. Knowles, Ryōji Noyori, K. Barry Sharpless
- za prace nad katalizą asymetryczną
2000 – Alan J. Heeger, Alan G. MacDiarmid, Hideki Shirakawa
- za odkrycie i badania nad polimerami przewodzącymi prąd elektryczny
1999 – Ahmed H. Zewail
- za badania nad przejściowymi stanami reakcji chemicznych przy użyciu spektroskopii femtosekundowej
1998 – Walter Kohn, John A. Pople
- za rozwój teorii funkcjonału gęstości.
1997 – Paul D. Boyer, John E. Walker, Jens C. Skou
- Boyer i Walker - za wyjaśnienie mechanizmu enzymatycznego syntezy kwasu adenozynotrifosforowego (ATP)
- Skou - za odkrycie pierwszego enzymu przenoszącego jony
1996 – Robert F. Curl Jr., Sir Harold W. Kroto, Richard E. Smalley
- za odkrycie fulerenów nowej odmiany węgla (obok grafitu i diamentu) w 1985
1995 – Paul J. Crutzen, Mario Molina, F. Sherwood Rowland
- za badania reakcji zachodzących w atmosferze (m.in. procesy destrukcji warstwy ozonowej)
1994 – George A. Olah
- za pionierskie badania karbokationów oraz ich roli w reakcjach chemicznych węglowodorów
1993 – Kary B. Mullis, Michael Smith
- za metody ukierunkowanej mutagenezy i reakcji łańcuchowej polimerazy (PCR)
1992 – Rudolph A. Marcus
- za wkład do teorii reakcji przeniesienia elektronu w układach chemicznych
1991 – Richard R. Ernst
- za wkład w rozwój metodologii wysokorozdzielczej spektroskopii NMR
1990 – Elias James Corey
- za rozwinięcie teorii metodologii syntezy organicznej
1989 – Sidney Altman, Thomas R. Cech
- za odkrycie katalitycznych właściwości RNA
1988 – Johann Deisenhofer, Robert Huber, Hartmut Michel
- za określenie struktury centrum reakcji sotosyntetycznej bakterii
1987 – Donald J. Cram, Jean-Marie Lehn, Charles J. Pedersen
- za rozwinięcie i zastosowanie cząsteczek o szczególnie selektywnych oddziaływaniach zależnych od struktury
1986 – Dudley R. Herschbach, Yuan T. Lee, John C. Polanyi
- za pionierską pracę w zastosowaniu chemiluminescencji podczerwonej do badań dynamiki reakcji chemicznych
- za wkład związany z dynamiką elementarnych procesów chemicznych
1985 – Herbert A. Hauptman, Jerome Karle
- za niezwykłe osiągnięcia w rozwoju bezpośrednich metod określania struktury krystalicznej
1984 – Robert Bruce Merrifield
- za rozwinięcie metodologii związanej z syntezą chemiczną na podłożu stałym
1983 – Henry Taube
- za prace nad mechanizmem reakcji związanych z przeniesieniem elektronu, szczególnie w kompleksach metali
1982 – Aaron Klug
- za rozwinięcie krystalograficznej mikroskopii elektronowej oraz za określenie struktury biologicznie ważnych kompleksów białek z kwasami nukleinowymi
1981 – Kenichi Fukui, Roald Hoffmann
- za teorie, rozwijane niezależnie od siebie, związane z przebiegiem reakcji chemicznych
1980 – Paul Berg, Walter Gilbert, Frederick Sanger
- za podstawowe badania biochemii kwasów nukleinowych ze szczególnym uwzględnieniem rekombinacji DNA
- za wkład związany z określeniem sekwencji zasad w kwasach nukleinowych
1979 – Herbert C. Brown, Georg Wittig
1978 – Peter D. Mitchell
1977 – Ilia Prigogine
1976 – William N. Lipscomb
1975 – John Warcup Cornforth, Vladimir Prelog
1974 – Paul J. Flory
1973 – Ernst Otto Fischer, Geoffrey Wilkinson
- za badania związków metaloorganicznych
1972 – Christian B. Anfinsen, Stanford Moore, William H. Stein
1971 – Gerhard Herzberg
1970 – Luis Federico Leloir
1969 – Derek H. R. Barton, Odd Hassel
1968 – Lars Onsager
1967 – Manfred Eigen, Ronald George Wreyford Norrish, George Porter
1966 – Robert S. Mulliken
1965 – Robert Burns Woodward
1964 – Dorothy Crowfoot Hodgkin
- za ustalenie budowy ważnych substancji biochemicznych (m.in. penicyliny i witaminy B₁₂)
1963 – Karl Ziegler, Giulio Natta
- za badania dotyczące polimerów i zastosowanie związków metaloorganicznych w polimeryzacji
1962 – Max Ferdinand Perutz, John Kendrew
1961 – Melvin Calvin
1960 – Willard Frank Libby
- za metodę C-14 określania wieku obiektów (datowanie radiowęglowe);
1959 – Jaroslav Heyrovsky
1958 – Frederick Sanger
- za badania struktury białek, w szczególności insuliny
1957 – Lord Alexander R. Todd
1956 – Sir Cyril Norman Hinshelwood, Nikołaj Siemionow
1955 – Vincent du Vigneaud
1954 – Linus Carl Pauling
- za prace nad wiązaniami chemicznymi i ich zastosowanie w wyjaśnieniu budowy związków kompleksowych
1953 – Hermann Staudinger
- za odkrycia w dziedzinie chemii supramolekularnej
1952 – Archer John Martin, Richard Laurence Synge
1951 – Edwin Mattison McMillan, Glenn Theodore Seaborg
1950 – Otto Diels, Kurt Alder
1949 – William Francis Giauque
1948 – Arne Wilhelm Kaurin Tiselius
1947 – Sir Robert Robinson
1946 – James Batcheller Sumner, John Howard Northrop, Wendell Meredith Stanley
1945 – Artturi Ilmari Virtanen
1944 – Otto Hahn
- za odkrycie zjawiska rozszczepienia jądra atomowego
1943 – George de Hevesy
1939 – Adolf Friedrich Johann Butenandt, Leopold Ružička
1938 – Richard Kuhn
1937 – Walter Norman Haworth, Paul Karrer
1936 – Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye
1935 – Frédéric Joliot, Irene Joliot-Curie
1934 – Harold Clayton Urey
- za odkrycie deuteru
1932 – Irving Langmuir
1931 – Carl Bosch, Friedrich Bergius
1930 – Hans Fischer
1929 – Arthur Harden, Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin
1928 – Adolf Otto Reinhold Windaus
1927 – Heinrich Otto Wieland
1926 – Theodor Svedberg
1925 – Richard Adolf Zsigmondy
1923 – Fritz Pregl
1922 – Francis William Aston
- za odkrycie izotopów wielu pierwiastków niepromieniotwórczych
1921 – Frederick Soddy
- za wkład do chemii związków radioaktywnych, oraz badania pochodzenia i charakteru izotopów
1920 – Walther Hermann Nernst
- za prace w zakresie termochemii
1919 - nagrody nie przyznano
1918 – Fritz Haber
- za syntezę amoniaku z pierwiastków składowych: azotu i wodoru
1917 - nagrody nie przyznano
1916 - nagrody nie przyznano
1915 – Richard Martin Willstätter
- za badania barwników roślinnych, szczególnie chlorofilu
1914 – Theodore William Richards
- za dokładne określenie mas atomowych dużej liczby pierwiastków chemicznych
1913 – Alfred Werner
- za pracę nad wiązaniami atomów w cząsteczkach, które rzuciły nowe światło na wcześniejsze badania i otworzyły nowe pola badań naukowych, szczególnie w chemii nieorganicznej
1912 – Victor Grignard, Paul Sabatier
- za odkrycie tzw. związku Grignarda, który okazał się wielce pomocny w rozwoju chemii organicznej
- za metodę hydrogenacji związków organicznych w obecności subtelnie rozdrobnionych metali
1911 – Maria Skłodowska-Curie
- za wydzielenie czystego radu i uzyskanie radu w postaci krystalicznej
1910 – Otto Wallach
- za jego wkłąd do chemii organicznej i chemii przemysłowej przez pionierskie badania na polu związków alicyklicznych
1909 – Wilhelm Ostwald
- za pracę nad katalizą i warunkami równowagi chemicznej oraz szybkością reakcji chemicznych
1908 – Ernest Rutherford
- za badania rozpadu promieniotwórczego pierwiastków i właściwości chemicznych substancji promieniotwórczych
1907 – Eduard Buchner
- za badania biochemiczne i odkrycie układu bezkomórkowego
1906 – Henri Moissan
- za prace nad wyodrębnieniem fluoru pierwiastkowego oraz jego zaistnienie w służbie nauki dzięki piecowi elektrycznemu, który nosi jego imię
1905 – Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer
- za badania barwników organicznych oraz związków hydroaromatycznych
1904 – Sir William Ramsay
- za odkrycie gazów szlachetnych w powietrzu oraz określenie ich miejsca w układzie okresowym pierwiastków
1903 – Svante August Arrhenius
- za teorię dysocjacji elektrolitycznej
1902 – Hermann Emil Fischer
- za syntezy związków z grupy cukrów i puryn
1901 – Jacobus Henricus van 't Hoff
- za odkrycie praw dynamiki chemicznej i ciśnienia osmotycznego

[edytuj] Zobacz też

p • d • e

Literatura • Fizjologia lub medycyna • Fizyka • Chemia • Nagroda Pokojowa
Nagroda im. Alfreda Nobla : Ekonomia

p • d • e

Laureaci Nagrody Nobla w dziedzinie chemii

1901: van 't Hoff • 1902: Fischer • 1903: Arrhenius • 1904: Ramsay • 1905: Baeyer • 1906: Moissan • 1907: Buchner • 1908: Rutherford • 1909: Ostwald • 1910: Wallach • 1911: Skłodowska-Curie • 1912: Grignard, Sabatier • 1913: Werner • 1914: Richards • 1915: Willstätter • 1918: Haber • 1920: Nernst • 1921: Soddy • 1922: Aston • 1923: Pregl • 1925: Zsigmondy • 1926: Svedberg • 1927: Wieland • 1928: Windaus • 1929: Harden, von Euler-Chelpin • 1930: Fischer • 1931: Bosch, Bergius • 1932: Langmuir • 1934: Urey • 1935: F. Joliot-Curie, I. Joliot-Curie • 1936: Debye • 1937: Haworth, Karrer • 1938: Kuhn • 1939: Butenandt, Ružička • 1943: de Hevesy • 1944: Hahn • 1945: Virtanen • 1946: Sumner, Northrop, Stanley • 1947: Robinson • 1948: Tiselius • 1949: Giauque • 1950: Diels, Alder • 1951: McMillan, Seaborg • 1952: Martin, Synge • 1953: Staudinger • 1954: Pauling • 1955: du Vigneaud • 1956: Hinshelwood, Siemionow • 1957: Todd • 1958: Sanger • 1959: Heyrovský • 1960: Libby • 1961: Calvin • 1962: Perutz, Kendrew • 1963: Ziegler, Natta • 1964: Hodgkin • 1965: Woodward • 1966: Mulliken • 1967: Eigen, Norrish, Porter • 1968: Onsager • 1969: Barton, Hassel • 1970: Leloir • 1971: Herzberg • 1972: Anfinsen, Moore, Stein • 1973: Fischer, Wilkinson • 1974: Flory • 1975: Cornforth, Prelog • 1976: Lipscomb • 1977: Prigogine • 1978: Mitchell • 1979: Brown, Wittig • 1980: Berg, Gilbert, Sanger • 1981: Fukui, Hoffmann • 1982: Klug • 1983: Taube • 1984: Merrifield • 1985: Hauptman, Karle • 1986: Herschbach, Lee, Polanyi • 1987: Cram, Lehn, Pedersen • 1988: Deisenhofer, Huber, Michel • 1989: Altman, Cech • 1990: Corey • 1991: Ernst • 1992: Marcus • 1993: Mullis, Smith • 1994: Olah • 1995: Crutzen, Molina, Rowland • 1996: Curl Jr., Kroto, Smalley • 1997: Boyer, Walker, Skou • 1998: Kohn, Pople • 1999: Zewail • 2000: Heeger, MacDiarmid, Shirakawa • 2001: Knowles, Noyori, Sharpless • 2002: Wüthrich, Fenn, Tanaka • 2003: Agre, MacKinnon • 2004: Ciechanover, Hershko, Rose • 2005: Chauvin, Grubbs, Schrock • 2006: Kornberg • 2007: Ertl • 2008: Shimomura, Chalfie, Tsien

[edytuj] Linki zewnętrzne

Strona internetowa Komitetu Noblowskiego

Aktualności MP3 :

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii - Czy wiesz...

Filmour - Nagroda Nobla w dziedzinie chemii

Nagroda Nobla w dziedzinie chemii - Artykuł na medal

© 2008 Netencyclo - Netencyclo Strona główna - # Zasady ochrony prywatności - Informacje prawne - Program Policies
Netencyclo, the Wikipedia mirror : the biggest multilingual free-content encyclopedia on the Internet. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano 01:03, 10 maja 2007. Tekst udostępniany na licencji GNU Free Documentation License. (patrz: Prawa autorskie) All Wikipedia content is licensed under the GNU Free Documentation License (see details). Content on this web site is provided for informational purposes only. We accept no responsibility for any loss, injury or inconvenience sustained by any person resulting from information published on this site. We encourage you to verify any critical information with the relevant authorities.