Outils :Vous avez un site web ? Un blog ?
 Technorati reactions rencontre |
 |
Ten artykuł wymaga dopracowania zgodnie z zaleceniami edycyjnymi. Należy w nim poprawić: Czyjaś teoria, a opisane jako fakt – należy to zmienić.. Po wyeliminowaniu wskazanych powyżej niedoskonałości prosimy usunąć szablon {{Dopracować}} z kodu tego artykułu. |
 |
Treść tego hasła może nie być zgodna z zasadami neutralnego punktu widzenia. |
Monady – byty duchowe; są wieczne i niezmienne, nie mają charakteru czasowego ani przestrzennego, jest ich niepoliczalnie wiele, a każda z nich jest autonomiczna (Monady są bezokienne – nie maja kontaktu między sobą). Każda monada jest indywidualnością i odzwierciedleniem Kosmosu. Każda monada posiada świadomość w jej najbardziej podstawowym sensie - jako perspektywę, jako dążenia i postrzeżenia. Leibniz opisuje to w następujący sposób:
„Podobnie jak miasto z różnych stron oglądane wydaje się coraz to inne i stanowi jakby zwielokrotniony perspektywicznie widok, tak dzięki nieskończonej mnogości substancji prostych tyle samo jest jakby rozmaitych wszechświatów, które są wszelako widokami tego samego wszechświata odpowiadającymi rozmaitym punktom widzenia każdej monady” (Cyt. za: A. Renaut, Era jednostki – przyczynek do historii podmiotowości, tłum. D. Leszczyński, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2001, s. 44)
Pojęcie monada zostało stworzone[1] przez Gottfrieda Wilhelma Leibniza na potrzeby jego filozofii budowy świata. Monada może cały czas zmieniać się w obrębie siebie. Jednak obiektywnie zmiany te nie mają charakteru następstw czasowych, choć z perspektywy monady rozgrywają się w czasie. Zmiany stanów monad są z góry ustalone, właściwe dla poszczególnych monad. Stany monad można porównać do punktów funkcji matematycznej. Funkcja (monada) jest już gotowa. W tym sensie monada pozostaje niezmienna. Monady są ustawione hierarchicznie (tzw. hierarchia monad), a kryterium rozwoju jest doskonałość odzwierciedlenia Kosmosu (czyli innych monad). Monady w różny sposób odzwierciedlają świat (stany innych monad): niektóre (mniej rozwinięte) mają bardziej zniekształconą perspektywę niż inne (bardziej rozwinięte). Monady są ze sobą skorelowane (jak funkcje w sensie matematycznym). Pojedyncza monada zawiera informację o stanach wszystkich innych monad. Można - używając metafory - porównać monady do luster, które odbijają się nawzajem. Są to jednak bardziej lub mniej krzywe zwierciadła. Zgodnie z zasadą racji dostatecznej (principium rationis sufficientis) oraz z założeniem doskonałej hierarchii i koordynacji monad, Leibniz wnioskuje dowód na istnienie Boga. Istnienie Boga jest w tym sensie warunkiem koniecznym zaistnienia bytów o charakterze niekoniecznym, czyli świata w ogóle. Skoro monady są tak świetnie ze sobą skoordynowane, to nie może być to przypadkowe. Bóg też jest monadą, ale monadą szczególną - będącą przyczyną i ostatecznym celem istnienia wszystkich monad. Monada-Bóg znajduje się na szczycie hierarchii monad, ponieważ w sposób doskonały "odzwierciedla" stany innych monad. Można porównać ją do idealnie odbijającego rzeczywistość lustra. W ten sposób Bóg jako monada, która "zna prawdę" staje się gwarantem obiektywności.
O monadzie wspomina się też w kontekście arché Pitagorasa.
