Netencyclo, The wikipedia mirror - Encyklopedii : Bor

- Bor -

Bor :

Bor

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Ten artykuł dotyczy pierwiastka chemicznego. Zobacz też: inne znaczenia słowa "Bor".

BeBC
 
B
Al  
 
 

Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.* Bor, B, 5
Własności metaliczne metaloid
Grupa, okres, blok 13 (IIIA), 2, p
Gęstość, twardość 2460 kg/m³, 9,3
Wygląd
Kolor czarny błyszczący (krystaliczny)
brązowy (amorficzny)
Własności atomowe
Masa atomowa 10,811 u
Promień atomowy (obl.) 85 (87) pm
Promień kowalencyjny 82 pm
Promień van der Waalsa bd
Konfiguracja elektronowa [He]2s²2p¹
e- na poziom energetyczny 2, 3
Stopień utlenienia 3
Własności kwasowe tlenków lekko kwaśne
Struktura krystaliczna trójskośna
Własności fizyczne
Stan skupienia stały
Temperatura topnienia 2349 K (2076 °C)
Temperatura wrzenia 4200 K (3927°C)
Objętość molowa 4,39×10-6 m³/mol
Ciepło parowania 489,7 kJ/mol
Ciepło topnienia 50,2 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej 0,348 Pa (2573 K)
Prędkość dźwięku 16200 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność 2,04 (Pauling)
2,01 (Allred)
Ciepło właściwe 1026 J/(kg*K)
Przewodność właściwa 1,0×10-4 S/m
Przewodność cieplna 27,4 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny 800,6 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny 2427,1 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny 3659,7 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny 25025,8 kJ/mol
V Potencjał jonizacyjny 32826,7 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r s.r. e.r. MeV p.r.
8B {syn.} 772 ms β+ 15 8Be
9B {syn.} 850 ms α   5Li
10B 19,9% stabilny izotop z 5 neutronami
11B 80,1% stabilny izotop z 6 neutronami

Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej,
użyte są jednostki SI i warunki normalne.

*Wyjaśnienie skrótów:
l.a.=liczba atomowa
wyst.=występowanie w przyrodzie,
o.p.r.=okres połowicznego rozpadu,
s.r.=sposób rozpadu,
e.r.=energia rozpadu,
p.r.=produkt rozpadu

Bor (B, łac. borum) jest pierwiastkiem chemicznym, o właściwościach półmetalu.

Spis treści

[edytuj] Charakterystyka

Bor pod względem chemicznym przypomina krzem i węgiel, gdyż tworzy borowodory - analogi węglowodorów i krzemowodorów. Reakcja boru z gorącym, stężonym kwasem azotowym(V) prowadzi do utworzenia kwasu borowego H3BO3. Bor tworzy kompleksy z alkoholami polihydroksylowymi, reakcja kwasu borowego z mannitolem jest jednym ze sposobów oznaczania zawartości boru w próbce.

[edytuj] Odmiany alotropowe

Bor posiada dwie odmiany alotropowe:

[edytuj] Zastosowanie

Bor w postaci wolnego pierwiastka stosuje się jako domieszkę do półprzewodników, natomiast związki boru znajdują zastosowanie w postaci lekkich materiałów, nietoksycznych środków owadobójczych i konserwantów oraz odczynników dla syntezy chemicznej.

[edytuj] Odkrycie

Czysty bor został wyizolowany w 1808 r. jednocześnie przez trzech chemików: Humphry Davy, Joseph Louis Gay-Lussac i Louis Jacques Thénard.

[edytuj] Występowanie

Zawartość w górnych warstwach Ziemi wynosi 0,0009%. Ważniejsze minerały boru to: boraks, kernit, kolemanit i aszaryt.

Stabilne izotopy to 10B oraz 11B. W naturze nigdy nie występuje jako wolny pierwiastek, jego głównym źródłem jest boraks.

Z punktu widzenia odżywiania, bogatym źródłem boru są świeże warzywa i owoce, a wśród tych ostatnich przede wszystkim orzechy.

[edytuj] Związki

Bor tworzy szereg związków chemicznych, w których przyjmuje formalne stopnie utlenienia od -3 do +3.

Przykładowe związki boru:

Tworzy też iminoboran, borki i inne.

Roztwór 3% kwasu ortoborowego(III) służył i czasem dalej służy do przemywania ran. Lotne związki boru, takie jak estry kwasu borowego z alkoholem metylowym albo etylowym barwią płomień na kolor zielony.

[edytuj] Znaczenie biologiczne

Bor, będąc pierwiastkiem śladowym, jest niezbędny dla roślin i zwierząt. U roślin odpowiada za transport związków organicznych w łyku (głównie cukrów), wpływa na prawidłowy wzrost łagiewki pyłkowej (jego brak powoduje zahamowanie jej wzrostu), wpływa na wytworzenie elementów płciowych u roślin. Jest pierwiastkiem, który bardzo trudno przemieszcza się w roślinie. Jego niedobór może powodować zgorzel liści sercowych i suchą zgniliznę korzeni buraka.

Bor ma również wpływ na organizm człowieka, przede wszystkim na jego kościec. Przypuszcza się, iż jest niezbędny do prawidłowej gospodarki wapniowej organizmu. Razem z wapniem, magnezem i witaminą D reguluje metabolizm, wzrost, rozwój tkanki kostnej.

Jego niedobór powoduje utratę wapnia i demineralizację kości.

W większych ilościach, związki boru, szczególnie te lotne, są trujące.

[edytuj] Bibliografia

  1. Jerzy Zdzisław Minczewski, Zygmunt Marczenko: Chemia analityczna. 1, Podstawy teoretyczne i analiza jakościowa. Warszawa: Wydaw. Naukowe PWN, 2001. ISBN 83-01-13499-2 (t. 1). 
  2. Witold Mizerski, Piotr Bernatowicz (chemia): Tablice chemiczne. Warszawa: Adamantan, 2004. ISBN 83-7350-040-5 (opr. miękka). 
commons:Boron

Bor - Czy wiesz...

Bor - Artykuł na medal

© 2008 Netencyclo - Netencyclo Strona główna - # Zasady ochrony prywatności - Informacje prawne - Program Policies
Netencyclo, the Wikipedia mirror : the biggest multilingual free-content encyclopedia on the Internet. Tę stronę ostatnio zmodyfikowano 01:03, 10 maja 2007. Tekst udostępniany na licencji GNU Free Documentation License. (patrz: Prawa autorskie) All Wikipedia content is licensed under the GNU Free Documentation License (see details). Content on this web site is provided for informational purposes only. We accept no responsibility for any loss, injury or inconvenience sustained by any person resulting from information published on this site. We encourage you to verify any critical information with the relevant authorities.