Wikipedia:Uitgelicht

De Grote of Sint-Janskerk in Gouda is een grote kruiskerk in gotische stijl. De kerk is vooral beroemd vanwege de bijzondere reeks gebrandschilderde glazen. Het kerkgebouw heeft zelf een schilderachtig uiterlijk door de karakteristieke overkappingen en is het langste kerkgebouw in Nederland met 123 meter, buitenwerks. In hoofdzaak dagtekent de kerk uit de 15e en 16e eeuw, maar de historie van het gebouw gaat verder terug. De voorloper van de huidige Sint-Janskerk, in het hart van Gouda, was naar men aanneemt een kerkje in een vroege nederzetting in de voormalige Ambacht Bloemendaal. Deze oude nederzetting is waarschijnlijk eerder ontstaan dan de stad en kan een zekere rol hebben gespeeld bij de stadswording van Gouda. (Lees verder)

De bruine rat (Rattus norvegicus) is een zoogdier, behorende tot de orde van de knaagdieren. De soort is ook wel bekend onder de namen Noorse rat, rioolrat, waterrat, stadsrat, laboratoriumrat, tamme rat en gewoon als rat. Met de naam "waterrat" wordt echter vaker de woelrat bedoeld. De bruine rat is één van de meest succesvolle zoogdieren ter wereld en komt tegenwoordig over bijna de gehele wereld voor. De wetenschappelijke naam norvegicus, die in het Nederlands Noors betekent, heeft niets te maken met de oorsprong van de bruine rat. Zijn oorspronkelijke verspreidingsgebied was waarschijnlijk een deel van Noord-China. Zijn nauwste verwanten zijn de Aziatische soorten Rattus pyctoris en Rattus nitidus. (Lees verder)

De veroordeling van Jeanne d'Arc werd op 7 juli 1456 door Paus Calixtus III nietig verklaard. Jeanne d'Arc, geboren op 6 januari 1412, werd op 30 mei 1431 op de brandstapel gezet, nadat ze was veroordeeld wegens ketterij. Gekleed in een harnas, als een man, voerde ze de Franse troepen aan in de Honderdjarige Oorlog tegen de Engelsen. Om de Franse troonopvolger te kronen tot Karel VII moest Reims veroverd worden. Dit lukt onder haar leiding (1429). Nadien bleven successen uit, mede door de ongeïnteresseerde houding van de nieuwe koning, die zijn doel had bereikt. Jeanne werd in 1430 bij de aanval op Parijs gevangen genomen en verkocht aan de Engelsen. (Lees verder)

De westerse filosofie heeft betrekking op de filosofische tradities van de westerse wereld. Hiermee wordt van oudsher Europa bedoeld en later kwam de Nieuwe Wereld met Noord- en Zuid-Amerika daarbij. De westerse filosofie begint vorm te krijgen vanaf de zevende eeuw voor onze jaartelling en is voor een belangrijk deel geworteld in de religies van het westen, het jodendom en het christendom, en de cultuur van het klassieke Griekenland en het Romeinse Rijk. Ze kan grofweg worden ingedeeld in vier perioden: de klassieke filosofie, de middeleeuwse filosofie, de moderne filosofie en de hedendaagse filosofie. De westerse filosofie wordt onderscheiden van de oosterse filosofie die haar oorsprong heeft in Azië. (Lees verder)

De Earthrace is een golfdoorklievende trimaran die alternatieve brandstof verbruikt. Met de Earthrace worden milieuvriendelijke technologieën zoals biodiesel, lage-emissie motoren en milieuvriendelijke antifouling geëtaleerd. De boot werd gebouwd om het wereldrecord voor circumnavigatie van 74 dagen, 20 uur en 58 minuten te breken dat de Cable and Wireless Adventurer vestigde in 1998. De eerste poging in 2007 moest worden opgegeven nadat er een scheur in de romp werd ontdekt. Na reparatie werd het jaar daarop opnieuw een poging gewaagd en om 14:24 (MET) op vrijdag 27 juni 2008 brak de Earthrace het wereldrecord voor powerboten door de circumnavigatie te voltooien in 60 dagen, 23 uur en 49 minuten. (Lees verder)

Basketbal is een sport die volgens de officiële regels van de FIBA gespeeld wordt door twee ploegen van vijf spelers. Het doel is om te scoren in de basket van de tegenstander en te verhinderen dat de tegenstander controle krijgt over de bal of kan scoren. Basketbal is één van de weinige sporten die uit het niets werd uitgevonden. Dat gebeurde in 1891 door James Naismith, die als sportleraar werkte aan de Young Men's Christian Association (YMCA) in Springfield, Massachusetts. Zijn bedoeling was een intensieve sport uit te vinden die door buitensporters beoefend kon worden tijdens de wintermaanden. Het basketbal vond meteen een grote aanhang en verspreidde zich snel over de hele Verenigde Staten. (Lees verder)

De San Fermín-feesten (Spaans: Fiestas de San Fermín) zijn jaarlijks terugkerende feesten ter ere van de Spaanse heilige San Fermín. Ze worden van 6 tot 14 juli in het Spaanse Pamplona gehouden. Een beroemd onderdeel van de feesten is het stierenrennen, dat sinds 1591 bestaat. Elke dag om acht uur 's ochtends worden zes vechtstieren door de nauwe straten van Pamplona gejaagd. Het is vooral populair bij (veelal dronken) jongemannen die door het voorblijven op de stieren hun mannelijkheid proberen te bewijzen. Het hele spektakel duurt meestal niet langer dan drie minuten, maar voor de deelnemers draagt de intensiteit genoeg bij aan de adrenaline. Door het relatief "diervriendelijke" karakter (vergeleken met de klassieke stierenvechten, de corrida's) trekt het vele toeristen. (Lees verder)

Ernest Hemingway (21 juli 1899 – 2 juli 1961) was een Amerikaanse schrijver. Hij werd bekend door zijn korte verhalen en een unieke laconieke manier van vertellen in zijn boeken. In 1953 ontving hij de Pulitzer-prijs voor zijn boek De oude man en de zee en in 1954 de Nobelprijs voor de Literatuur voor hetzelfde boek. De laatste jaren van zijn leven woonde hij op Cuba. Hij beroofde zich op 2 juli 1961, met een schot van een geweer, van het leven. (Lees verder)

Op 10 juli 2009 is het vijfhonderd jaar geleden dat de protestantse kerkhervormer Johannes Calvijn in 1509 in het Noord-Franse Noyon werd geboren. Calvijn, wiens moeder afkomstig was uit het destijds tot de Nederlanden behorende Kamerijk (Cambrai), sloot zich in 1534 bij de reformatie aan en ontpopte zich als een van de belangrijkste theologen van deze kerkelijke stroming. De vijf sola's, de godsdienstige uitgangspunten van de reformatie, achtte hij van het grootste belang. Op verzoek van de protestantse kerk te Genève vestigde hij zich in 1541 definitief als predikant in deze Zwitserse stad. Hij fungeerde daar als geestelijk leider met ook een zekere politieke macht. Dag en nacht was hij in touw, onder meer met het schrijven van talrijke godsdienstige boeken, tractaten en brieven. Hij legde er de laatste hand aan zijn Institutie, een zeer bekend theologisch handboek. Genève was ook de stad waar hij op 27 mei 1564 op 54-jarige leeftijd overleed. Het naar hem genoemde calvinisme is de kerkelijke stroming, die hem als zijn geestelijk vader beschouwt. Lees verder

Kardinaal de Richelieu was een invloedrijk Frans staatsman. Hij wist koning Lodewijk XIII te verzoenen met zijn moeder Maria de' Medici en werd in 1624 op haar voorspraak eerste minister. Van dit ogenblik af werd het zijn doel het koninklijke gezag geheel te bevrijden van alle beïnvloeding door familieleden en vazallen. Het was het begin van "un grand règne sans un grand roi". Richelieu had de feitelijke macht overgenomen. Hij sloot bondgenootschappen tegen de Habsburgers met Karel I van Engeland en met andere protestantse staten zoals de Republiek, Denemarken en Zweden. Toen de hugenoten echter in opstand kwamen, liet hij de grote politiek plotseling varen, voerde eigenhandig het beleg van La Rochelle en beperkte drastisch de politieke voorrechten van de protestanten, zoals die hun bij het Edict van Nantes waren toegekend. Richelieu heeft het absolutisme van Lodewijk XIV voorbereid, het politieke en culturele overwicht van Frankrijk over West- en Midden-Europa gevestigd en de beïnvloeding van de Europese beschaving door de Franse taal en kunst mogelijk gemaakt. (Lees verder)

Christiaan Snouck Hurgronje was een Nederlands arabist en islamoloog. Snouck Hurgronje studeerde aan de Universiteit Leiden theologie en vooral semitische talen. Hij promoveerde in 1880 cum laude op zijn dissertatie "Het Mekkaanse feest" waarin hij aanbeveelt dat "(w)aar in Nederlands-Oost Indië de Hadj's een nadelige invloed uitoefenen op de bevolking, daar behoort men zo gestreng mogelijk de bepalingen toe te passen, ook met het doel het aantal Mekkagangers te doen verminderen" (Stelling XX). De als lector benoemde Snouck leidde daarna acht jaar lang Indische bestuursambtenaren op en vertrok in 1884 op kosten van het Nederlandse Ministerie van Koloniën naar Mekka. (Lees verder)

Op 30 juni 1908 ontplofte in een afgelegen gebied in Siberië een meteoriet voordat hij de aarde bereikte. Deze gebeurtenis staat bekend als de Toengoeska-explosie en veroorzaakte de grootste verwoesting door een meteoriet in de recente geschiedenis. De explosie had een kracht van tientallen megaton, en richtte enorme schade aan tot 40 kilometer rond het epicentrum. Het duurde vele jaren voordat het gebied bereikt werd voor wetenschappelijk onderzoek. (lees verder)

Ayrton Senna (voluit Ayrton Senna da Silva; 21 maart 1960 – 1 mei 1994) was een Braziliaanse autocoureur die in een tijdsbestek van negen seizoenen driemaal wereldkampioen Formule 1 werd. Hij kwam aan de start in 161 races, waarbij hij 65 keer van poleposition startte en 41 keer won. Hij wordt door velen beschouwd als de beste coureur aller tijden. Senna kwam op zondag 1 mei 1994 tijdens de Grote Prijs van San Marino op het circuit van Imola om het leven, toen hij met 320 km/u uit de bocht vloog, recht in een betonnen muur. (Lees verder)

De Democratische Republiek Congo, kortweg Congo of Congo-Kinshasa ter onderscheiding van de Republiek Congo (Congo-Brazzaville), is een voormalige Belgische kolonie. In 1885 werd het gebied het privé-eigendom van koning Leopold II. Hij noemde het Kongo-Vrijstaat. De ontdekking van rubber zorgde voor enorme winsten, terwijl de oorspronkelijke bevolking leed onder het bewind. Door toenemende internationale druk annexeerde het Belgische parlement op 18 oktober 1908 de kolonie, waarna het Belgisch Congo genoemd werd. Bestuur en leefomstandigheden verbeterden aanzienlijk. In 1960 werd Congo onafhankelijk van België. Sinds 1994 wordt Congo getroffen door etnische onlusten en een burgeroorlog. (Lees verder)

Balthasar Gerards (1557 te Vuillafans - 13 juli 1584 te Delft) was de moordenaar van prins Willem de Zwijger. Hij was afkomstig uit het Franse Vuillafans bij Besançon en heette eigenlijk Balthasar Gérard. Balthasar was het negende kind van Jean Gérard en Barbe d'Emskerque en werd streng katholiek opgevoed. Van het protestantisme moest hij niets hebben. (Lees verder)

De Moord op Frans Ferdinand van Oostenrijk in Sarajevo was een van de factoren die leidden tot het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog. Op 28 juni 1914 bracht de Oostenrijkse kroonprins Frans Ferdinand samen met zijn vrouw een bezoek aan Sarajevo, de hoofdstad van de Oostenrijk-Hongaarse provincie Bosnië en Herzegovina.
Deze provincie was in 1878 door Oostenrijk-Hongarije bezet en in 1908 geannexeerd. Ook het naburige Servië had echter een oogje op Bosnië en de Serviërs konden niet verkroppen dat niet zij, maar Oostenrijk-Hongarije het gebied had verkregen.
Een groep terroristen uit Bosnië, die gesteund werd vanuit Servië, beraamde een aanslag op de kroonprins. (Lees verder)

De Franse Revolutie barstte los aan het eind van de achttiende eeuw. Als opmaat geldt juni 1789 wanneer na meer dan 175 jaar de Franse Staten-Generaal weer bijeen wordt geroepen. De bestorming van de Bastille, de staatsgevangenis van Parijs op 14 juli wordt als beginpunt van de revolutie genomen. Deze eindigt wanneer Napoleon Bonaparte met een staatsgreep in 1799 de macht grijpt en de Napoleontische tijd begint.

Sinds 1880 is 14 juli, de Quatorze Juillet, de nationale feestdag van Frankrijk. Op deze dag worden twee historische momenten herdacht, namelijk 14 juli 1789 en 14 juli 1790. Op 14 juli 1789 werd de Bastille-gevangenis door het volk bestormd en werden de gevangenen bevrijd. Op 14 juli 1790 werd ter gelegenheid van de eerste verjaardag op het Champ-de-Mars te Parijs het fête des fédérées (feest van de verzoening en eenheid van Frankrijk) gevierd. (Lees verder)

Diamant is een van de vier natuurlijke allotrope verschijningsvormen van koolstof (de meest voorkomende is grafiet). Bij diamant hebben de koolstof-koolstofbindingen de tetraëdische structuur. Het is voor zover bekend het hardste materiaal dat in de natuur voorkomt; het is dan ook het ijkpunt voor hardheid 10 op de hardheidsschaal van Mohs. De diamant ontleent zijn naam aan het Griekse adamas, "ontembaar" of "onoverwinnelijk", verwijzend naar zijn hardheid. De diamant is een vaak gebruikte edelsteen in sieraden en is één van de belangrijkste exportproducten van België. 80% van alle ruwe diamanten ter wereld wordt verhandeld via Antwerpen. (Lees verder)

Rembrandt Harmenszoon van Rijn (Leiden, 15 juli 1606 – Amsterdam, 4 oktober 1669) was een Nederlands kunstschilder. Hij wordt algemeen beschouwd als de belangrijkste Nederlandse schilder van de 17e eeuw. Rembrandt vervaardigde in totaal ongeveer 600 schilderijen, 300 etsen en 2000 tekeningen. Hij maakte een groot aantal zelfportretten, in totaal bijna 100. Zijn beheersing van licht en donker, waarbij hij vaak scherpe contrasten neerzette om de toeschouwer het schilderij binnen te leiden, zijn levendige scènes vol dramatiek, zonder de strakke formaliteit die andere kunstenaars in die tijd vaak hanteerden, zijn zichtbare betrokkenheid en compassie voor de medemens, ongeacht rijkdom, leeftijd of afkomst: deze kenmerken maken dat Rembrandt overal ter wereld begrepen en gewaardeerd wordt. Rembrands beroemdste werk is De compagnie van Frans Banning Cocq, beter bekend als De Nachtwacht. (Lees verder)

Paolo Maldini (Milaan, 26 juni 1968) is een Italiaanse oud-voetballer. Hij is de zoon van oud-voetballer en ex-bondscoach Cesare Maldini.

Paolo Maldini maakte op zondag 20 januari 1985 op 16-jarige leeftijd, in de competitie-wedstrijd tegen Udinese, zijn debuut voor AC Milan. In de rust verving hij Sergio Battistini. In totaal speelde Maldini 25 seizoenen bij Milan en ruim 600 competitie-wedstrijden in de Serie A. Op 25 september 2005 speelde Maldini tegen Treviso zijn 571e Serie A-duel en brak daarmee het record van oud-doelman Dino Zoff. Voor de Italiaanse nationale ploeg speelde Maldini 126 wedstrijden – waarin hij 7 keer scoorde – waarmee hij tot op heden nog altijd recordinternational is. Hij speelde mee op drie Europese kampioenschappen (1988, 1996 en 2000) en vier wereldkampioenschappen (1990, 1994, 1998 en 2002).

Maldini bezit – zeker als verdediger – een bijzonder record. In de UEFA Champions League-finale van 25 mei 2005 in Istanboel, scoorde hij al na 52 seconden. Echter verloor AC Milan met 3-3 en na penalty's van Liverpool FC in het Atatürk Olympisch Stadion. (Lees verder)

Willemstad is de hoofdstad van Curaçao en van de Nederlandse Antillen. Er wonen ongeveer 125.000 mensen en het is daarmee de grootste stad van de Kleine Antillen. Door de architectuur in Hollandse stijl wordt Willemstad soms wel het "Amsterdam van het westelijk halfrond" genoemd. De stad ligt aan de zuidwestkant van Curaçao, aan een natuurlijke haven, Schottegat genaamd, die van zee gescheiden wordt door de Sint-Annabaai. Aan weerszijden hiervan liggen de stadsdelen Otrabanda en Punda. Deze worden sinds 1886 verbonden door de Koningin Emmabrug (in de volksmond de Pontjesbrug genoemd). Tegenwoordig gaat het meeste verkeer over de Koningin Julianabrug. (Lees verder)