Onder Turken verstaat men doorgaans mensen die een Turkse achtergrond hebben, of die voorouders hebben die in Turkije geboren zijn en hun cultuur, moedertaal, etniciteit en/of religie met elkaar gezamenlijk hebben. In ruimere (etnische) zin verstaat men er ook vaak mensen uit andere Turkse volkeren of stammen uit Centraal-Azië onder; vrijwel altijd worden de laatsten nader gespecificeerd, zoals de Oghuz-Turken (Ottomanen, Seltsjoeken, Turkmenen) van Turkije. De sprekers van Turkse talen zijn gezamenlijk bekend onder de naam Turkse volkeren.
Inhoud |
De Turken behoren tot de Altaj-volken (zie ook Altaïsche talen) verwant aan de Mongolen. Het woord Turk is ontstaan in een vijftal eeuwen voor Christus en staat voor "machtig; sterk". Het is een titel die de stammen van destijds zichzelf hebben gegeven. De vele stammen vormden een zogenaamde confederatie met afgevaardigden van elke stam. Zo sloten de verschillende stammen die op vele gebieden verwantschap met elkaar hadden zich als bondgenoten bijelkaar. In de loop der eeuwen was er een constante trek van Turkse volkeren naar het westen van Azië. Bekende namen zijn de Hunnen, Avaren en Seltsjoeken.
 Zie ook de relatieve verwantschap tussen volken. |
Er zijn ongeveer 66,7 miljoen mensen van Turkse afkomst die uit Turkije komen. Tegenwoordig leven de Turken vooral in Turkije (58,7 miljoen), (Bulgarije (747.000), Syrië (1,5 miljoen) en Noord-Cyprus (250.000) en na recente emigraties ook in West-Europa (vooral in Duitsland, 2,45 miljoen). Hiernaast wonen er nog miljoenen Turken in andere landen van Turkije tot in centraal China. Na de ontbinding van de Sovjet-Unie verwierven veel zuidelijke deelstaten met een voornamelijk Turkstalige bevolking hun onafhankelijkheid. Bijvoorbeeld het land Turkestan (in het Turks "Türkeli") betekent letterlijk het land van de Turken, en namen als Turkmenistan en Oost-Turkestan bevatten het woord Turk ook. In deze ruimere zin vindt men etnisch Turkse volken van de Balkan en Turkije tot aan Sinkiang in China.
Veel Turken uit Turkije zijn geëmigreerd naar andere landen zoals landen in West-Europa. In landen als Nederland, België, Duitsland, Zwitserland en Oostenrijk woont een grote Turkse minderheid. Hierbij denkt men vaak met etnische Turken te maken te hebben maar een deel van deze 'gastarbeiders' zijn eigenlijk Koerden.
De Koerden kennen een moeilijke geschiedenis in relatie tot de Turkse regering. Deze heeft lange tijd ontkend dat ze bestonden. In het Ottomaanse Rijk werden de vele volken binnen het rijk betrekkelijk ongemoeid gelaten als ze zich maar schikten onder het bewind. Na de stichting van het moderne Turkije veranderde dit: Kemal Atatürk (en zijn opvolgers) was een voorstander van een sterk etnisch Turks nationalisme om hiermee de nieuwe staat te versterken. Hierbij werden minderheden zoals Koerden en ook Armeniërs cultureel onderdrukt en gedwongen zich te assimileren met de turkse meerderheid. In de volkstellingen tot 1965 werden de etnische minderheden van Turkije geregistreerd. In de jaren '30 en '40 werden de Koerden daarbij als "Bergturken" geregistreerd. Sommige Turkse taalkundigen probeerden -met officiële steun van de Turkse overheid- zelfs aan te tonen dat het Koerdisch een dialect zou zijn van het Turks. In werkelijkheid betreft het een Indo-Europese taal, die verwant is aan het Perzisch. Als indo-europese taal is het Koerdisch zelfs meer verwant aan het Nederlands dan aan het Turks. In de jaren '80 werd een nieuw eufemisme bedacht voor de Koerden; ze werden nu geregistreerd als "Oostelijke Turken" (dogulu). Een aantal medewerkers van de SIS (Turks Bureau voor de Statistiek) die bij volkstelling van 1985 het mogelijk wilden maken aan burgers in de volkstellingslijsten aan te geven dat ze als tweede taal Koerdisch spraken, werden hiervoor aangeklaagd. In Turkije staan in de wet naast een artikel tegen discriminatie op basis van taal ook een aantal artikelen die het openbaar gebruik van talen die zijn "verboden bij wet" verbiedt (wet nr. 2932, die tussen 1980 en 1991 gold, verbood zelfs het gebruik van de taal thuis). Deze wetten zijn in de praktijk niet ingezet in rechtszaken, maar werden tot 1991 wel ingezet bij de argumentatie voor het arresteren van Koerdische burgers.
In 1983 werd Turgut Özal premier van Turkije. Hij was gedeeltelijk van Koerdische komaf[1] en was tussen 1989 en 1993 president van het land. Onder zijn bewind verbeterde de situatie zich enigszins en mocht bijvoorbeeld het woord 'Koerden' weer gebruikt worden. Wel bleef de situatie met betrekking tot de taaldiscriminatie ook onder zijn bewind bestaan. Koerdische gevangenen werden bijvoorbeeld in de jaren '90 nog steeds gedwongen om Turks te gebruiken in hun gesprekken met hun advocaten en bezoekende familieleden; zelfs al spraken ze de taal niet.[2]
Er is nog steeds een probleem met de integratie van de Koerdische minderheid in Turkije. Dingen als racisme en gelijkheid zijn hekele onderwerpen. Toch is er de laatste tijd vooruitgang geboekt en accepteert men dat men in Turkije een Koerdische minderheid kent en zijn er Koerdische kranten en uitzendingen op de staats-tv.
| Bronnen, noten en/of referenties: |
|
