|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||
Lelystad (
uitspraak (info·uitleg)) is de hoofdstad van de Nederlandse provincie Flevoland.
De eerste bewoners kwamen op 28 september 1967 en op 1 januari 1980 werd Lelystad een gemeente. De stad telde per 1 januari 2008 73.116 inwoners (bron: gemeente Lelystad). Lelystad is vernoemd naar Dr. Ir. C. Lely, oud-Minister van Waterstaat. Tot aan de instelling van de provincie Flevoland op 9 januari 1986 viel de gemeente rechtstreeks onder de staat.
Inhoud |
Samen met de gemeente Dronten en een klein stukje van de gemeente Zeewolde vormt Lelystad de polder Oostelijk Flevoland. Deze polder maakt deel uit van de Zuiderzeewerken, viel droog op 29 juni 1957 en ligt 4,8 meter onder de zeespiegel. Lelystad is met een totale oppervlakte van 765,39 km² de grootste gemeente van Nederland. Hiervan is echter maar 234,13 km² land, de rest is hoofdzakelijk IJsselmeer, Markermeer en deels onbebouwd of agrarisch.
Lelystad wordt aan oostelijke zijde begrensd door de A6. De tweede verkeersader die door de stad loopt is de N302, die loopt van Hoorn naar Kootwijk.
Naast de grootste gemeente is Lelystad ook een stad aan het water. In Lelystad zijn veel havens te vinden voor de pleziervaart en woningen met privé-steigers.
In Lelystad zijn 4 grote winkelcentra: Lelycentre (het oudste winkelcentrum), De Gordiaan (hoofdwinkelcentrum), Palazzo (diverse winkels op het gebied van woninginrichting) en Batavia-Stad dat vooral bekend is van de vele koopjes. Daarnaast zijn er verspreid over de stad diverse kleinere winkelcentra zoals in de Botter, Tjalk, Voorstraat etc.
In diverse wijken van Lelystad is een bijzondere nummering toegepast. Zo zijn er 24 "wijken" met afzonderlijk genummerde straten, gevolgd door het huisnummer, b.v. Kogge 01-05, Tjalk 15-01 enz. Deze nummering kom je voornamelijk tegen in de schepenwijken (Tjalk, Kempenaar, Gondel e.d.), in de boswijk (Kamp, Zoom, Griend e.d.) en in enkele straten van het stadscentrum (De Veste, De Schans en De Stelling). Deze wijken zijn voornamelijk gebouwd in de 2e helft van de jaren '70 t/m de 2e helft van de jaren '80 van de 20e eeuw. In de wijken die hiervoor werden gebouwd (Zuiderzeewijk en Atolwijk) als daarna (Waterwijk, Lelystad-Haven, Landstrekenwijk, Golfpark, Hollandse Hout, Landerijen etc.) kom je dit systeem niet tegen. Dit systeem van stratennummering is vrij uniek in Nederland en op een enkele uitzondering na komt het in geen enkele plaats voor.
Een inwoner van Lelystad heet Lelystedeling, Lelystatter of (voor vrouwen) Lelystadse.[1]
Lelystad is een van de jongste woonplaatsen van Nederland. Daardoor is haar geschiedenis ook een korte, maar wel goed gedocumenteerde. Lelystad ligt in Oostelijk Flevoland, wat de derde polder is van het plan Lely (Wieringermeer is de eerste, Noordoostpolder is de tweede en zuidelijk Flevoland de vierde, oorspronkelijk zou het plan afgerond worden met de Markerwaardpolder, maar deze is nooit voltooid).
In tegenstelling tot de Noordoostpolder heeft oostelijk Flevoland slechts vier woonkernen: twee dorpen (Swifterbant en Biddinghuizen), een kleine stedelijke gemeenschap (Dronten) en een stad (Lelystad). In de Noordoostpolder waren juist vele dorpen, maar vanwege schaalvergroting in de landbouw en de toename van het autobezit achtte men dat in oostelijk Flevoland niet nodig.
De aanleg van Oostelijk Flevoland begon in 1950 met het "perceel P" aanleg knardijk (Lelystad Haven). Dit is ook het eerste bewoonde gedeelte van Lelystad en is ook wel bekend onder de naam werkeiland. Op 13 september 1956 werd de 90 km lange ringdijk door de toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat, mr. J. Algera, rondom Oostelijk Flevoland gesloten en was "perceel P" geen eiland meer. De drooglegging van oostelijk Flevoland kon beginnen.
De eerste bewoner van Lelystad werd door landdrost Dr.ir. W.M. Otto verwelkomd op 28 september 1967. Vervolgens duurde het erg lang voordat Lelystad als een echte stad werd gezien. Volgens de "buitenwereld" leefde men in Lelystad in de rimboe.
Lelystad werd een gemeente op 1 januari 1980, met als eerste burgemeester Drs. J.P.A. Gruijters. In de jaren '80 echter kreeg Lelystad last van de aanzuigende werking van Almere. Die stad was, door haar gunstige ligging ten opzichte van Amsterdam en het Gooi, aantrekkelijker voor nieuwe bewoners. Een periode van leegstand en verpaupering volgde. Halverwege de jaren '90 ging het roer om. Stedenbouwkundige inzichten veranderden en wijken werden geherstructureerd. In de wijk Schouw werden zelfs hele straten met de grond gelijk gemaakt om plaats te maken voor de nieuwe wijk Hanzepark. Inmiddels wonen er weer mensen en wordt er eind 2007 nog volop gebouwd. Lelystad zette in op woonmilieus, en zo ontstonden wijken als het Golfpark, een wijk die gebouwd is midden op een golfbaan, en Parkhaven.
De stad heeft een andere weg ingeslagen, in plaats van slechts een woonstad voor forensen te zijn, wil Lelystad zich meer en meer profileren als een aantrekkelijke woonstad met vele attracties en natuur en werkgelegenheid. Ook wil men meer aansluiting zoeken met de Randstad en met name Amsterdam, omdat ongeveer de helft van de beroepsbevolking in en om Amsterdam werkt. Deze ontwikkeling is ook ingegeven door de recente discussie (2007) over de uitbreiding van het vliegveld Lelystad. Het stadshart dat stamt uit de jaren '80 wordt volledig geherstructureerd onder leiding van Adriaan Geuze van Bureau West8. Er worden aansprekende namen uit de architectuurwereld gecontracteerd om Lelystad meer een eigen identiteit en zelfvertrouwen te geven. Voorbeelden zijn het nieuwe Agoratheater van Ben van Berkel, en de Zilverparkkade van onder andere Erick van Egeraat. Ook wordt voor het eerst in haar geschiedenis de lange kuststrook een onderdeel van de stad. Omdat er lange tijd sprake was van aanleg van de Markerwaard heeft de stad zich altijd van het water afgekeerd. Nu deze plannen (definitief?) van tafel zijn betrekt men het water meer bij de stad en wordt Bataviahaven een echte havenkom, naar ontwerp van de Luxemburgse architect Rob Krier. Bataviastad breidt uit richting het water, er komen diverse aantrekkelijke pleinen tevens komt er een grote evenementenhal van de hand van Dok architecten. Qua werkgelegenheid werkt de gemeente Lelystad aan een overslaghaven ter hoogte van de Flevocentrale (ten noorden van de stad) en de luchthaven wordt uitgebreid.
Lelystad kent een aantal toeristische attracties. Het bekendst zijn waarschijnlijk:
Lelystad kent 4 grote bedrijventerreinen, Oostervaart aan de noord-oost zijde van de stad, Noordersluis aan de zuidwestelijke zijde van de stad en Flevo- en Larserpoort beide aan de zuidoostelijke zijde van de stad. In Lelystad zetelen landelijk bekende bedrijven zoals McCain (patat-frites en andere aardappelproducten), Giant (fietsen), Donkervoort (sportauto's) en Scarlet (telecommunicatie).
Daarnaast kent de stad nog enkele kleinere bedrijventerreinen zoals Groene Velden, Gildenhof, Kempenaar, Jol, Tjalk, Sont, Ketelmeerstraat en Griend met voornamelijk lokale bedrijvigheid. Deze bedrijventerreinen liggen vaak aan de rand van woonwijken.
Lelystad ligt aan de A6. Sinds 1988 is Lelystad aangesloten op het landelijke spoorwegnet als eindpunt van de eveneens in 1988 volledig voltooide Flevolijn Weesp – Lelystad. De stad heeft een station, namelijk Lelystad Centrum. Lelystad centrum is momenteel een tweesporig station welke zal worden uitgebreid naar 4 sporen in het kader van de bouw van de Hanzelijn. Naar verwachting zal deze lijn in 2012 in gebruik worden genomen. Een tweede station, Lelystad Zuid, staat al sinds 1988 in de ruwbouw gereed. Het zal worden afgebouwd en in gebruik genomen worden als Lelystad Zuid bebouwd gaat worden. Eind 2007 (november/december) vindt besluitvorming plaats over deze woonwijk (De Warande) en het bijbehorende station in de gemeenteraad. Het uiteindelijke doel van deze uitbreiding is de groei van het aantal inwoners tot ca. 100.000.
De infrastructuur binnen Lelystad kenmerkt zich door gescheiden infrastructuur voor fietsers enerzijds en overig verkeer anderzijds (fietsers beschikken over volledig vrijliggende fietspaden). De fietspaden worden middels fietsbruggen of fietstunnels over, of onder de doorgaande wegen gevoerd. Voor het autoverkeer zijn er doorgaande dreven rond de stad en dreven richting het centrum van de stad. In en rond het centrum is dit systeem echter verlaten en vervangen door gelijkvloerse kruisingen,"De Groene Carré". Als gevolg hiervan zijn diverse dreven in en rond het centrum omgelegd en diverse rotondes aangebracht. De maximumsnelheid op deze dreven is teruggebracht tot 50 km/h. Het uiteindelijke doel is om het al het verkeer dat niet per se in of de in de buurt van het Centrum hoeft te zijn om te leiden via de zogenoemde ring (Larserdreef, Oostranddreef, Westerdreef en Houtribdreef). Dit systeem werkt niet overal effectief en zorgt met name rond de avondspits voor files op de dreven en in de straten rondom het station. In 2007 zijn de fietspaden aangepakt en waar nodig voorzien van betere belijning. Hierdoor is het duidelijker geworden in welke richting het hoofdwinkelcentrum (De Gordiaan) ligt en in welke windrichting je fietst.
De stadsbusdienst wordt uitgevoerd door Connexxion, met als merknaam Lelybus. De stadsbusdienst heeft 6 buslijnen. De stadsbusdienst verzorgt op elke lijn elk kwartier een verbinding met het treinstation c.q. centrum. Daarnaast vertrekken er vanaf het station regionale lijnen naar Enkhuizen, Groningen (Q-liner), Harderwijk, Kampen, Swifterbant en Zwolle (Hanzeliner).
Er ligt een treinstation van Lelystad naar Almere en verder. Rechtstreeks zijn de volgende steden te bereiken: Amsterdam, Weesp, Almere, Schiphol. Het station van Lelystad zal uitgebreid worden naar een perron met vier sporen. De spoorlijn zal worden doorgetrokken naar Kampen en vanaf daar naar Centraal station Zwolle. De reistijd Lelystad - Zwolle v.v. zal hierdoor aanzienlijk worden verkort. Het traject moet in 2012 klaar zijn en in werking gaan. Het spoor zal van Lelystad naar zwolle lopen, met tussenstops in Dronten en kampen. Dit spoor zal de Hanzelijn gaan heten.
Lelystad kreeg pas betrekkelijk laat een ziekenhuis. Het werd opgeleverd in 1983; een modern groot ziekenhuis. Het ziekenhuis ligt in het centrum in de buurt van het treinstation. In eerste instantie was het veel te groot voor Lelystad.
Dat kwam door enorme teruggang van de stad begin jaren tachtig. In de periode 1981-1984 vertrokken er meer dan 10.000 inwoners. Dit kwam mede door de grootschalige woningbouw in Almere. Daarnaast waren er toentertijd wijken vol huurwoningen, terwijl er ook een behoefte aan koopwoningen was. Tijdens deze recessie werd het ziekenhuis geopend, en mede daardoor stonden gehele afdelingen leeg.
In 1990 fuseerden de ziekenhuizen van Lelystad en Emmeloord tot de IJsselmeerziekenhuizen. Het ziekenhuis werd bekend doordat er van 1987 tot 1993 de ziekenhuis dramaserie Medisch Centrum West werd opgenomen. Deze maakte gebruik van de leegstaande vierde etage. Ook de stad zelf werd bekender door deze serie.
Op vele locaties werd gefilmd en ook veel inwoners werkten mee aan de serie. Ook werd gefilmd in diverse woonhuizen in Lelystad. De serie was zeer populair en was voor de Gemeente Lelystad een reden om mee te werken aan deze serie, ter promotie van Lelystad.
Ook de Nederlandse Spoorwegen werkten mee aan deze serie en belichtte ter promotie van de nieuwe Flevolijn het toen gloednieuwe Station Lelystad Centrum. Er werden ook scènes opgenomen in de trein.
De serie is ontwikkeld door de TROS en John de Mol tv-producties (tegenwoordig Endemol)
Voor het overige geniet het ziekenhuis geen goede reputatie. Zo was er in 2002 sprake van een door de Inspectie voor de Gezondsheidszorg opgelegde opnamestop, omdat de patiëntenzorg niet meer viel te waarborgen. In de jaarlijkse door opinieweekblad Elsevier gepubliceerde lijst van beste Nederlandse ziekenhuizen stond het IJsselmeerziekenhuis ook in 2007 weer op de allerlaatste plaats.
Lelystad heeft drie voetbalverenigingen:
Lelystad heeft vier Scoutingverenigingen:
De gemeente Lelystad heeft een vriendschapsband met de Surinaamse plaats Lelydorp.
 |
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Lelystad op Wikimedia Commons. |
| Provincie Flevoland |
|
|---|---|
|
Almere · Dronten · Lelystad · Noordoostpolder · Urk · Zeewolde |
.png)